Europejski fundusz społeczny jest jednym z podstawowych narzędzi Unii Europejskiej, którego celem jest finansowanie działań państw członkowskich poprzez rozwój zasobów ludzkich i przeciwdziałanie bezrobociu. Najogólniej mówiąc, jest to inwestowanie w ludzi, którzy mają szczególne trudności ze znalezieniem zatrudnienia, utrzymaniem dotychczasowej pracy oraz ludzi, którzy po dłuższej przerwie mają problem z powrotem do pracy. Patrząc na obecną sytuację na rynku pracy, działania związane z Europejskim Funduszem Społecznym mogą okazać się kluczowe w rozwiązywaniu największych problemów i dostosowaniu się do otaczającej nas rzeczywistości.
Obecnie fundusz stara się, aby różnice w standardach życia pomiędzy ludźmi i różnymi regionami stawały się jak najmniejsze. W związku z tym EFS stara się osiągnąć jeden lub więcej z trzech podstawowych celów:
- Cel 1 - promocja rozwoju regionów zacofanych,
- Cel 2 - restrukturyzacja obszarów charakteryzujących się upadkiem tradycyjnego przemysłu,
- Cel 3 - walka z długotrwałym bezrobociem.
Cel pierwszy finansowany jest przez wszystkie cztery fundusze strukturalne i obejmuje ponad 83 miliony obywateli wspólnoty. Cel drugi jest finansowany głównie z Europejskiego Funduszu Społecznego i z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i stanowi 11,5% całkowitej kwoty wszystkich funduszy strukturalnych. Trzeci finansowany jest wyłącznie z Europejskiego Funduszu Społecznego. Stanowi on 12,3% całego budżetu funduszy strukturalnych, a na lata 2000 - 2006 zostanie przeznaczona na ten cel kwota równa 24,05 mld euro.
Szczegółowe cele Europejskiego Funduszu Społecznego określają
obszary wsparcia. Jest to cały zakres programów i działań, które będą finansowane z EFS. Dzisiaj występuje pięć takich obszarów. Zostały one ustanowione przez Radę i Parlament Europejski.
Pierwszym takim obszarem jest
"Rozwój i promocja aktywnych form walki z bezrobociem", którego celem jest zwalczanie i zapobieganie bezrobocia, również długotrwałego, ułatwianie powrotów na rynek pracy, wspieranie zatrudnienia młodzieży i osób, które chcą podjąć pracę po dłuższej przerwie. W tym obszarze będzie organizowana pomoc w postaci szkoleń, przekwalifikowań, poradnictwa zawodowego, stażów pracy, informacji zawodowej.
Drugi obszar zajmuje się
"Promowaniem równych szans dla każdego w dostępie do rynku pracy, ze szczególnym uwzględnieniem osób zagrożonych wykluczeniem społecznym". Będzie tutaj organizowana pomoc osobom niepełnosprawnym, członkom mniejszości etnicznych, byłym więźniom czy tak zwanej trudnej młodzieży.
Kolejnym obszarem jest
"Promowanie i doskonalenie kształcenia ustawicznego", którego głównym celem jest ułatwianie dostępu i zintegrowanie bezrobotnych z rynkiem pracy. Dotyczy on również utrzymania i doskonalenia wysokiej zatrudnialności oraz podwyższenia mobilności zawodowej.
"Poprawa dostępu i uczestnictwa kobiet w rynku pracy" jest obszarem, który skoncentrowany jest na aktywizacji zawodowej kobiet, obejmuje rozwój zawodowy kobiet, rozpoczynanie własnej działalności gospodarczej oraz likwidację dyskryminacji.
Ostatni obszar,
"Promowanie wykwalifikowanej i wyszkolonej siły roboczej, innowacji w organizacji pracy i rozwoju przedsiębiorczości" pomaga pracodawcom i związkom zawodowym współpracować w celu zmodernizowania rodzajów i metod pracy. Przedsiębiorczość będzie tutaj promowana poprzez różnego rodzaju subsydia i inne formy pomocy dla tworzących nowe przedsiębiorstwa.
Działania Europejskiego Funduszu Społecznego w latach 2000-2006 muszą odpowiadać celom strategicznym i zasadom funduszy oraz celom Europejskiej Strategii Zatrudnienia. W związku z tym zostały opracowane cztery podstawowe zasady EFS, do których należą:
- Zasada koncentracji - wykorzystywanie funduszy musi się koncentrować na ściśle określonych celach.
- Zasada programowania - konieczne jest oparcie wszelkich działań na wieloletnich, strategicznych programach rozwoju.
- Zasada partnerstwa - realizacja projektów będzie odbywać się przy ścisłej współpracy z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi władzami.
- Zasada dodatkowości - środki funduszu nie mogą zastępować w całości środków państwowych, lecz tylko mają je uzupełniać.
Efektywność wykorzystania środków z Europejskiego Funduszu Społecznego nie będzie zależała tylko od działań instytucji wdrażających, ale przede wszystkim od chęci uczestnictwa w różnego rodzaju projektach beneficjentów ostatecznych oraz od pomysłowości beneficjentów i ich zainteresowanie programami.
