Historia programu bezzwrotnej pomocy finansowej Unii Europejskiej dla państw Europy Środkowej i Wschodniej rozpoczęła się w 1989 roku, w trakcie szczytu G-7, kiedy to 7 najbogatszych państw świata podjęło decyzję o udzieleniu finansowego wsparcia państwom, które stanęły na nowej drodze - drodze transformacji z systemu kierowanego centralnie w demokratyczny system gospodarki wolnorynkowej. Jeszcze w tym samym roku chęć pomocy zgłosiły pozostałe kraje OECD (G-24).

Koordynatorem całego programu została Komisja Europejska (którym jest po dzień dzisiejszy), a jego podstawę prawną stanowi rozporządzenie rady Unii Europejskiej nr 3906/889, zmieniona Rozporządzeniem o koordynacji pomocy przedakcesyjnej nr 1266/99. Program stanowi więc główny instrument finansowej i technicznej współpracy Komisji Europejskiej z państwami Europy Środkowej i Wschodniej (nazwa Poland Hungary Assistance to the Reconstruction theirs Economies).

Do roku 1996 objął swoim działaniem 14 państw partnerskich regionu. Obecnie pomocą jest objętych 13 państw w tym 10 kandydujących (Polska, Węgry, Republika Czeska, Słowacja, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Bułgaria, Słowenia) oraz 3 państwa nie kandydujące (Albania, Macedonia, Bośnia i Hercegowina). W kontekście rozszerzenia stał się on istotnym narzędziem przedakcesyjnym przystosowania państw stowarzyszonych z Unią Europejską (kryteria kopenhaskie) i instrumentem przygotowującym do absorpcji funduszy strukturalnych.